Yine çarşamba, yine perşembe, işte cuma! Cumartesi... Hele bu ertesiler yok mu ertesiler? Bu ertesiler, o kendilerini bir şey sanan insanlara benzerler. Sanki devam ediyorlar. Sanki bir bayramı, bir oh deyişi, bir sevişmeyi, bir sulhu, bir özgürlüğü, bir oyunu, bir aşkı, bir kardeşliği, bir dudak dudağa, bir anlaşmayı devam ettiriyorlar, yalancılar! Pazartesi! Yürü geç git! Lalettayin bir mart gününün lalettayin bir pazartesisi!
"Yalansız, içten ve özgür" bir dünya hayalinin konu edinildiği Kayıp Aranıyor, eski konsoloslardan Vildan Bey'in kızı Nevin ile balıkçı Cemal'in hikâyesine odaklanır. Sait Faik Abasıyanık edebiyatının bir başka yüzünü temsil eden roman, dönemin ruhunu, insan yaşamındaki ikilemleri ve yazarın insan sevgisini farklı açılardan ön plana çıkarır.

Kıskanmak'taki olayların ve karakterlerin temel meselesi, en yoğun haliyle yaşanan bir duygudur: Bir kız kardeşin ağabeyine duyduğu kıskançlık. Nahid Sırrı Örik, iki kardeşin İstanbul'da bir konakta başlayan, Zonguldak'ta bambaşka bir yöne sapan yaşamlarını bunun üzerine inşa eder. Kıskanmak 1946'da kitap halinde ilk basıldığında, basında çıkan bazı değerlendirmelerde hem beğenilmiş hem de karakterleri aykırı bulunarak yadırganmıştı. Aradan geçen zaman, karakterlerin işlenişinin özgün ve büyük bir yeteneğe işaret ettiğini ispatladı. Farklı yapıtlarında "Çünki insan kalbinde çok gizli, çok kirli, çok korkunç köşeler bulunur," ya da "Fazla normal insanlarla meşgul olmaktan da hazzetmem," diye yazmış olan Nahid Sırrı Örik, sıradan görünümlerin ardındaki karmaşayı, aykırılığı, çizgidışılığı sezmenin ve bunu roman kişilerinin tavır ve faaliyetlerinde resmedip geliştirmenin ustasıdır.

Suat Derviş, hayatının en karanlık döneminde; soruşturmalar, gözaltılar ve tutuklamalar arasında yazmış Çılgın Gibi'yi. Celile gibi kapkaranlık bir denizi, geceyi izlerken belki de. 1945 senesinde, Yeni Sabah gazetesinde tefrika edilen roman, çok geçmeden Semih Lütfi Kitabevi tarafından basılmış. Ancak Suat Derviş bununla yetinmemiş, on yıl kadar sonra, Fransa'da, romanını bir kez daha, bu defa Fransızca olarak yazmış. O dönemde Yalının Gölgeleri adıyla yayınlanan bu eser, 2021 yılında Maureen Freely çevirisiyle Penguin Random House tarafından İngilizce olarak basıldı ve bir anlamda Suat Derviş'i tüm dünyaya tanıttı.
Çılgın Gibi bir aşk romanı. Ancak usta bir yazarın elinden çıkmış, aşk kadar toplumun dönüşümünü ve dönemin ruhunu da anlatmayı başaran bir aşk romanı.
"Celile susuyor ve karanlık denize bakıyordu. Karanlık geceye bakıyordu. Hiçbir şey görmediği halde inatla karanlıklara bakıyordu. O, bütün bu otuz şu kadar sene hep aynı görmeyen gözlerle, tıpkı bu gecenin karanlıklarına baktığı gibi hayata bakmıştı. Ve hayat onun için, içinde hiçbir şekil ve hiçbir renk olmayan sonsuz bir karanlıktı."

"Sevmek, daha doğru aşk, eski zamanların bir gülünç hastalığı idi..."
Türk edebiyatının gelmiş geçmiş en büyük romancılarından Reşat Nuri Güntekin'in ustalık eserlerinden Eski Hastalık'ın baş kahramanı Züleyha her şeyi geride bırakıp yeni bir hayata başladığında başına geleceklerden habersizdi. Elim bir kaza onu korkunç bir skandalın ortasına doğru sürüklerken kendini hatıralarla çevrili mavi bir yolculuğun içinde buldu. Artık kaçacak yeri yoktu. Şimdi Yusuf'la ve geçmişle yüzleşme vaktiydi. Bu iki gururlu insan başlarında bir eski hastalıkla bu yolculukta birbirine mahkûmdu.
Eski Hastalık'ta Reşat Nuri aşk, tutku, sadakat ve vefa kavramları üzerine derin bir anlatı sunuyor. Psikolojik tahlillerle insanın iç dünyasındaki tüm çelişkiler ortaya dökülürken kadın-erkek ilişkileri de realist bir gözle ele alınıyor. İşgal yıllarını, Kurtuluş Savaşı'nın izlerini ve Cumhuriyet'in doğum sancılarını arka planına alan bu kırık aşk hikâyesi okura döneminin çok ötesinde bir bakış kazandırırken yüksek bir edebî haz da vadediyor.